‘Chance favours only the prepared mind.’ (Louis Pasteur, 1822-1895)

Nu schrijf ik deze blog over onderwijs-innovatie en des te meer stukken ik schrijf en meer theorieën ik krijg aangeboden, des te meer besef ik hoe belangrijk de stappen vóór het implementeren zijn. In deze blog wil ik nog een ander belangrijk probleem aan de kaak stellen. Vaak is er een deel van het team dat helemaal niet zo graag al die veranderingen ziet komen. Nu zijn de meest gehoorde opmerkingen over zo’n situatie dat het aan de leeftijd zou liggen, of simpelweg zou vallen onder ”wat de boer niet kent, dat vreet hij niet.” Toch is dat niet het geval.

Model van Knoster

Tim Knoster introduceerde in 1991 een model voor het managen van complexe verandering. Volgens Knoster zijn er zes variabelen cruciaal om succesvol te veranderen: visie, vaardigheden, prikkels, middelen, een (actie)plan en consensus. Ontbreekt (aandacht voor) één van de zes factoren, dan is de verandering gedoemd te mislukken.

knoster_kleur1

Manfred Werger (2014) legt in zijn studie als onderdeel van de master of Leadership in Education dit model als volgt uit:

S T R A T E G I E
Het domein strategie gaat over de doelen van de organisatie (missie en visie) en over de manier waarop de organisatie deze tracht te bereiken (strategie, beleid).
S T R U C T U U R
Het aandachtsgebied structuur gaat het over de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de ‘spelers ‘ in het veld. Daarnaast wordt in dit domein gekeken naar de organisatie van activiteiten.
C U L T U U R
Het aandachtsgebied cultuur gaat over de vraag hoe managers, personeelsleden, betrokkenen met elkaar omgaan.
M E N S E N
Het aandachtsgebied mensen gaat in hoofdzaak over het managen van de competenties (kennis- en vaardigheden). Daarbij wordt gebruik gemaakt van twee invalshoeken: de ontwikkeling en borging van kennis en vaardigheden van een organisatie en de persoonlijke (loopbaan)ontwikkeling van de medewerker zelf.
M I D D E L E N
Het aandachtsgebied middelen gaat over een breed scala van alle ‘overige’ resources, te weten: financieel management (geld), informatiemanagement (ICT), facility management (huisvesting, materiaal, secretariaat, beveiliging, catering) en communicatiemanagement.
R E S U L T A T E N
Het aandachtsgebied resultaten gaat over het rendement van de activiteiten. Uitgangspunt is daarbij doorgaans het ‘van buiten naar binnen’ kijken.
In zijn model noemt Knoster de ingrediënten strategie, consensus, vaardigheden, prikkels, middelen en plan van aanpak voor succesvolle verandering. Bij een goede mix ontstaat duidelijkheid, commitment, vertrouwen, acceptatie, enthousiaste en koersvastheid. Ontbreekt een ingrediënt dan krijg je het tegengesteld effect.

Adoptiemodel van Rogers

Nu is dit model wel gefocust op innovatie-implementatie door de hele school. Innovatie op kleine schaal in de klas vindt vaak op een andere manier plaats. We hebben het dan niet over grote veranderingen zoals vaak vermeld in een schoolplan, maar net over die veranderingen van het gebruik van ICT-middelen in de klas, het vervangen van een rekenmethode door een rekenapp (die resultaten van kinderen schematisch weer kan geven door een druk op de knop), dat soort kleine veranderingen. Die vinden vaak plaats volgens het innovatie- en adoptiemodel van Rogers. Eelants (z.d.) licht in zijn artikel het model nader toe.
Adoptiemodel-van-Rogers
In een groep van leerkrachten zijn er altijd mensen die op hun vakgebied zeer innovatief bezig zijn. Dit geldt niet alleen voor ICT, maar kan ook gaan om een andere manier van muziekonderwijs aanbieden. Dit gaat vaak om maar 2,5% van de populatie. Stel dat er een leerkracht is die graag Rekentuin als vervangende methode wil gaan implementeren. Dit past in de visie van de school en de leerkracht krijgt een ”go” om het uit te proberen. Het experiment loopt prima en binnen korte tijd zal 13,5% van de populatie ook het uit gaan proberen. En dan komt het grootste gros in beweging. 34% zal relatief snel daarna ook op gang komen, waarna uiteindelijk de andere 34% ook overstag zal gaan. Dan is er nog 16% over, ook wel de ”laggards”. Nu kan het ook zijn dat juist voor de ”late majority” en de ”laggards” niet voldoende is voldaan aan één van de onderdelen van het model van Knoster. Hoewel wetenschappelijke artikelen nog niet geweid zijn aan deze mogelijke overlapping, zie ik toch wel een mogelijk verband. Zoals Louis Pasteur ooit zei: ‘Chance favours only the prepared mind.’. En zo is het maar net.

Literatuurlijst

M. Eelants (z.d.) Adoptiemodel Rogers: Diffusion of innovation en innovatietheorie. Geraadpleegd op 15-5-2017 via https://www.strategischmarketingplan.com/marketingmodellen/adoptiemodel-van-rogers/

M. Werger (2014). Mensen ontwikkelen: ontwikkeling door aandacht en uitdaging. Geraadpleegd op 15-5-2017 via http://manfredwerger.nl/file_popup.php?id=306092

 

Advertenties

3 gedachtes over “‘Chance favours only the prepared mind.’ (Louis Pasteur, 1822-1895)

  1. Ha Jan! Een stuk om over na te denken. De titel is een prachtige uitspraak die in je tekst nadrukkelijk naar voren komt. Ik ben het geheel met jou en de theorie eens. Je tekst is ook zeer herkenbaar, ook ik kom in de praktijk teams tegen die niet willen veranderen. Het is een mindset, zoals je al beschrijft. En als je naar jezelf kijkt, sta jij open voor verandering? Ben je een innovator of wacht je ook tot de hele kudde schappen over de dam is? Mooi om te zien dat je al zo ontwikkeld bent en al veel kennis van zaken hebt!

    Like

  2. Hoi Jan,

    Wederom een sterk stuk wat je hebt geschreven. Ik ben het hier ook mee eens. Volgens mij heb je zelf ook een duidelijke mening over innovatie in het onderwijs. Zou je ook een voorbeeld kunnen geven hoe jij jouw onderwijs zou kunnen innoveren?

    Groeten,
    Kirsty

    Like

  3. Dag Jan,
    Wat goed dat je nieuwe theorieën gelijk je eigen maakt en daar jou kijk op geeft. Na het lezen van je blog ben ik ook bij mezelf nagegaan hoe ik hierin sta. Hier ben ik nog niet over uit maar snap heel goed wat je zegt.
    Blijf zulke blog schrijven om mensen aan het denken te zetten!

    Groeten,
    Majenge

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s